Anasayfa / Tekno Sağlık / ÖZEL DURUMLARDA İLKYARDIM
Özel Durumlarda İlkyardım

ÖZEL DURUMLARDA İLKYARDIM

EPİLEPSİ (SARA KRİZİ) :

Epilepsi; beyinde ani, aşırı ve anormal elektrik deşarjına bağlı olarak ortaya çıkan bir durumdur. Bu elektrik deşarjı, tüm vücuda anormal emirlerin gönderilmesine ve nöbetler şeklinde kontrol edilemeyen kasılmaların ortaya çıkmasına neden olur. Nöbetin nedeni, beklenmeyen elektriksel uyarılardır.

Epilepsi, dünyanın her bölgesinde erkek ve kadında, her türlü ırkta ve yaklaşık 100 kişide bir oranında görülebilen kronik bir hastalıktır. Hastalığın şekilleri ve nedenleri çok çeşitlidir. Sara krizini davet eden bazı durumlar olabilir. Örnek: Uzun süreli açlık, uykusuzluk, aşırı yorgunluk, epilepsi tedavisinde kullanılan ilaçların doktor izni dışında kesilmesi ya da değiştirilmesi, hormonal değişiklikler vb. Sara krizi, madde bağımlılarının geçirdiği madde yoksunluk krizi ile karıştırılabilir.Epilepsi nöbetleri, değişik tiplerde olabilir. Nöbetler, büyük (bütün vücutta kasılma ve çırpınma) ya da küçük (sadece yüz, kol ya da bacakta kasılma) veya anlamsız konuşma ve davranışlar ile karakterize nöbetler şeklinde ortaya çıkabilir. Epilepsi hastaları kendilerine verilen ilaçları düzenli olarak alırsa nöbet geçirmezler veya nöbetler çok hafif geçer.

EPİLEPSİNİN NEDENLERİ:

 Kalıtsal nedenler

 Doğumda ve doğumdan sonra geçirilen kafa yaralanmaları (beyin

zedelenmesi)

 Zehirlenmeler

 Metabolizma bozukluğu

 Beyinde apse, tümör

 Kan damarlarında tıkanma

 Küçük yaşlarda yüksek ateş

 Menenjit (beyin zarı iltihabı)

EPİLEPSİ NÖBETİNİN BELİRTİLERİ:

 Hastada aniden oluşan ve ön haberci denilen normalde olmayan kokuları alma, korku, yüz ve gözde istem dışı hareketler ve baş dönmesi gibi ön belirtiler oluşur.

 Hasta bazen ses çıkararak ani bir şekilde bilincini kaybeder ve yere

yığılır.

 Başını yere çarpıp yaralayabilir, aşırı kontrolsüz hareketler gözlenir.

 Yoğun ve genel adale kasılmaları görülür. Bu aşamada tüm vücutta olduğu gibi çene de kasılır. Hasta; dilini ısırılabilir, dişleri kırılabilir. Ağzından köpüklü salya gelir, 10- 20 sn. kadar solunumu durabilir.

 Gözler yukarı kayar. Dokularda ve yüzde morarma gözlenir.

 İdrar ve dışkı kaçırabilir.

 Nöbet sonrası hasta gevşeyerek soluk almaya başlar, ancak bilinç hemen yerine gelmez. Bilincin netleşmesi 10- 25 dk. kadar sürebilir. Hasta yorgundur ve uyuma ihtiyacı hisseder. Hastalar belli bir süre sonra nöbet öncesindeki normal aktivitelerini kazanırlar.

EPİLEPSİ NÖBETİNDE İLK YARDIM AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE UYGULANIR:

 Olayla ilgili güvenlik önlemleri alınır. Örnek: Hasta yol ortasında nöbet geçiriyorsa olay yerindeki trafik akışı kesilmelidir.

 Sıkan giysileri varsa gevşetilir.

 Kendisini yaralamamasına dikkat edilir. Yaralanmaya neden olabilecek gereçler etraftan kaldırılır.

 Başını çarpmasını engellemek için başın altına yumuşak bir malzeme konulur.

 Nöbet esnasındaki kasılmaların kendiliğinden geçmesi beklenir.

 Nöbet sonrası solunum yolunun açıklığı sağlanır. Solunum kontrol edilir.

 Kusma varsa mide içeriğinin solunum yoluna kaçmasını engellemek amacıyla başı yana çevrilir.

 Düşme sonucu yaralanma varsa gerekli ilk yardım yapılır.

 Tıbbi yardım (112) istenir.

Geçirilen nöbetin sürecini tamamlaması beklenir. Nöbet esnasında hastanın elleri ve kolları bağlanmaz, kilitlenmiş çene açılmaya çalışılmaz, herhangi bir madde koklatılmaz ve ağızdan yiyecek  içecek verilmez.

DİYABET (ŞEKER HASTALIĞI)

Diyabet, başta karbonhidratlar olmak üzere protein ve yağ metabolizmasını ilgilendiren bir metabolizma hastalığıdır. Diyabet hastalarındaki temel metabolik bozukluk, kan yoluyla taşınan glikozun (şekerin) hücrelerin içine girememesidir. Normal koşullarda besinlerden elde edilen veya karaciğerdeki depolardan kana salınan glikoz, pankreas tarafından salgılanan insülin hormonunun yardımıyla hücre içine girer ve yakılarak enerjiye dönüşür.

İnsülin yetersizliğine bağlı olarak besinlerdeki şekerin enerjiye dönüşememesi ve kanda yükselmesi sonucu diyabet oluşur. Diyabet hastaları, kandaki şeker dengesini koruyabilmek için aldıkları gıdanın kalorisini kontrollü bir şekilde almaya çalışır ve ilaç

kullanırlar. Ancak bazen alınan besinlerin kalorisinin fazla olması, ilacın yetersiz alınması veya uzun süren açlık gibi durumlarda kan şekerinin yükselmesi ya da kan şekerinin düşmesi görülebilir. Her iki durumda da hastanın yaşamı tehlikeye girebilir ve ilk yardım gerekir.

KAN ŞEKERİ DÜŞMESİNİN NEDENLERİ

 İnsülin ya da antidiyabetik ilaçların fazla dozda alınması

 Uzun süren egzersiz sonrası

 Uzun süre aç kalma

 Kötü beslenme ve alkol kullanma

 Mide, bağırsak ameliyatı geçirenlerde yemek sonrası (emilimin yetersiz olması nedeniyle)

KAN ŞEKERİ DÜŞMESİNDE BELİRTİLER

 Hâlsizlik, aşırı yorgunluk hissi, baş ağrısı

 Sinirli, olağan dışı davranışlar

 Yüzeysel solunum

 Hızlı nabız

 Uykuya meyil

 Reflekslerde azalma

 Konuşma güçlüğü, görme bozukluğu

 Bilinç kaybı

KAN ŞEKERİ DÜŞMESİNDE İLK YARDIM AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE UYGULANIR:

 Hastanın ABC’si değerlendirilir.

 Hastanın bilinci yerinde ise ağızdan şeker, şekerli içecekler verilir. Fazla

şekerin bir zararı olmaz. Ayrıca belirtiler fazla şekerden meydana

gelmişse bile fazladan şeker verilmesi, hastanın düşük kan şekeri

düzeyinde kalmasından daha az zararlı olacaktır. Çünkü düşük kan

şekeri, beyinde ve diğer hayati organlarda kalıcı zararlara neden olabilir.

 Hastanın bilinci yerinde değilse ağızdan hiç bir şey verilmez, koma

pozisyonu verilir.

 Tıbbi yardım istenir.

KAN ŞEKERİ YÜKSELMESİNDE (HİPERGLİSEMİ) İLK YARDIM:

Kanda glikoz düzeyinin normal sınırın üstüne çıkmasıdır. Kan şekerinin uzun süre yüksek seyretmesi sonucu koma gelişebilir. Şeker hastası olduğu bilinen kişide aşağıdaki bulgular da gözleniyorsa şeker koması olma ihtimali yüksektir

  BELİRTİLER:

 Hızlı ve derin solunum

 Hızlı ve zayıf nabız

 Kuru ve sıcak deri

 İçe çökmüş gözler

 Nefesinde çürük elma kokusu

Kan şekeri yükselmesinde bilinç kaybı gelişmişse hastanın ABC’si değerlendirilir,

solunumu varsa koma pozisyonu verilerek hemen tıbbi yardım istenir.

GÖĞÜS AĞRISI:

Kalbin normal çalışabilmesi için sürekli oksijene ihtiyacı vardır. Kalbin oksijen

ihtiyacını kalp kasını besleyen damarlar sağlar. Damarların herhangi bir nedenle tıkanması sonucu kalp kası beslenemez ve kalbin normal çalışması bozulur. Göğüs bölgesinde kuvvetli ağrı hissedilir. Kuvvetli ağrının nedenleri arasında en sık kalp spazmı ve kalp krizi görülür.

KALP SPAZMINDA (ANGİNA PEKTORİS) BELİRTİLER;

 Sıkıntı hissi, nefes darlığı

 Genellikle göğüs ortasında başlayan ağrı, kollara, boyuna, sırta ve çeneye doğru

yayılır.

 Ağrı, fiziksel hareket, heyecan, üzüntü ya da fazla yemek yeme sonucu ortaya çıkar.

 Ağrı kısa sürelidir, yaklaşık 5- 10 dk. kadar sürer.

 Ağrı istirahat ile durur, istirahat hâlindeyken görülmesi ciddi bir durumu gösterir.

KALP KRİZİNDE (MİYOKART ENFARKTÜSÜ) BELİRTİLER;

 Hasta ölüm korkusu ve yoğun sıkıntı hisseder.

 Ağrı, göğüs ya da mide boşluğunun herhangi bir yerinde, sıklıkla kravat bölgesinde görülür, omuzlara, boyuna, çeneye ve sol kola yayılır. Ağrı, kalp spazmına benzemekle birlikte daha şiddetli ve uzun sürelidir.

 Ağrı, dinlenmekle geçmez.

 En çok mide ağrısı, hazımsızlık, gaz sancısı veya kas ağrısı ile karıştırılır. Bu tür gaz ya da kas ağrıları, aksi ispat edilinceye kadar kalp krizi olarak düşünülmelidir.

 Terleme, mide bulantısı ve kusma görülebilir.

GÖĞÜS AĞRISINDA İLKYARDIM;

 Hastanın yaşamsal bulgularını (ABC) kontrol ediniz.

 Soğukkanlı olunuz.

 Hastayı hemen dinlenmeye alarak sakinleştiriniz.

 İlkyardımcı olduğunuzu belirterek size güvenmesini sağlayınız.

 Yarı oturur pozisyon veriniz.

 Yarı oturur pozisyon vererek hastanın rahat nefes alması sağlayınız.

 Göğüs ağrısı olan hastalara sırtüstü yatış pozisyonu verilmez, unutmayınız.

 Kullandığı ilaçları varsa almasına yardım ediniz.

 Herhangi bir ilaç kullanıp kullanmadığını sormayı unutmayınız.

 Tıbbi yardım (112) isteyiniz, İSTEMEKTE GECİKMEYİNİZ .

GÖZ ACİLLERİ

GÖZE YABANCI CİSİM KAÇMASINDA İLK YARDIM

a Göze Yabancı Cisim Batması Varsa Ya Da Metal Cisim Kaçmışsa;

 Gerekmedikçe yaralı yerinden oynatılmaz.

 Göze hiçbir şekilde dokunulmaz.

 Simit sargı ile batan yabancı cisim sabitlenir.

 İki göz de temiz bezle kapatılır.

 Hemen tıbbi yardım istenir.

b Göze Toz Gibi Küçük Madde Kaçmışsa;

 Göz ışığa doğru çevrilerek alt ve üst göz kapağı içine bakılır.

 Gerekirse üst göz kapağı açık tutulur.

 Toz, nemli, temiz bir bezle çıkarılmaya çalışılır.

 Hastaya gözünü kırpıştırması söylenir.

 Göz ovulmamalıdır.

 Çıkmıyorsa sağlık kuruluşuna gitmesi sağlanır .

Hakkında admin

Check Also

YARALANMALARDA İLK YARDIM

Yara Nedir? – Bir travma sonucu deri ya da mukoza bütünlüğünün bozulmasıdır. – Kan damarları …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.