Rastgele Başlıklar

CERRAHİ HEMŞİRELİĞİ

   Cerrahi hemşiresinin görevi 3 süreci içerir :

1.Preoperatif Dönem :Bu dönemde cerrahi yönden hastanın fiziksel,psikolojik ve yasal olarak ameliyata hazırlanmasıdır .

Bu dönemde önemli olan noktalar :

·         Hastada     var       olan fiziksel ve psikolojik faktörler ki bunlar cerrahi riski artırırlar.Bu nedenle düzeltilmelidir .

·         Cerrahi hakkında hastaya öğretici bilgiler verilmelidir .

·         Postop dönem süresince hastaya yararlı olabilecek egzersizler demonstrasyonla (göstererek) öğretilmelidir .

2.İntraoperatif Dönem: Bu dönemde hasta ameliyathaneye taşınır ,anestezi verilir.Cerrahi program uygulanır.

      Bu dönemde önemli olan ; asepsi,homeostazis ve anestezinin miktarının düzenlenmesidir .

3.Postoperatif Dönem: Hemşire hastaları yoğun bakımda ve odalarında cerrahinin stresinden ve anestezinin etkisinden korumalı ve gözlemelidir .

Bu dönemde önemli olan noktalar :

·         Vücuttaki sistemlerin işlevlerinin sağlanması(düzenlenmesi)

·         Rahatsızlık ve ağrının giderilmesi(hafifletilmesi)

·         Postop komplikasyonların önlenmesi uygun değişikliklerin planlanması ve öğretilmesi

1.Preoperatif Dönem :Bu ünitede çalışan hemşire şu terimleri tanımalıdır :

·         Cerrahi riskler

·         Ameliyat izni

·         Genel anestezi

·         Lokal anestezi

·         Laryngospazm

·         Bronkospazm

·         Hipotermi

·         Airway

·         Hipotansiyon

·         Yara açılması

·         Eviserasyon

·         Akut gastrik dilatasyon

·         Paralitik ileus

·         Akut paroditis

2.İntraoperatif Dönem : Bu ünitede birbirini izleyen olaylar bilinmelidir .Hemşire :

·         Cerrahi müdahale gerektiren 4 önemli durum olduğunu ,

·         Cerrahi işlemin  genel sınıflandırılmasını

·         Hasta hakkında geniş bilgi toplayıp ,cerraha bu konuda bilgi vermeli ve cerrahi riskleri tahmin etmeli ,

·         Hastanın hastaneye yattığı dönemden başlayıp , ameliyat odasına taşınıncaya kadar geçen dönemde ameliyat için hastanın hazırlanması ,

·         Genel anestezi ile bölgesel anestezi arasındaki farkları bilmelidir .

·         Anestezinin komplikasyonlarını ,tedavisini ve önlenmesini bilmelidir

·         Yoğun bakım ünitesinde hastanın genel bakımı

·         Cerrahi bakımın amaçları ve başarılması

·         Postop komplikasyonların habercisi olan  önemli belirtilerin önlenmesi ve tedavisinin bilinmesi gerekir.

3.Postoperatif  Dönem :Aşağıdaki bilgiler doğrultusunda klinik gözlemleri geliştirilebilir:

·         Hastanın genel durumu,kardiyovasküler problemler,pulmoner fonksiyonlar.üriner sistem fonksiyonları,metabolik ve karaciğer fonksiyonları ,nörolojik fonksiyonlar ,hematolojik fonksiyonlar,ilaçların doğru kullanılması,mental görünümü ,ekonomik durumu hakkında bilgileri içerir.

·         Hastaya öksürme,solunum egzersizlerini ,dönme ve extremite egzersizleri öğretilir.

·         Postop ilaçların doğru verilmesi

·         Cerrahi işlemden önce preop bakımın verilmesi ,oral hijyen ,vital bulgularının gözlenmesi

·         Hasta cerrahiden geldikten sonra yoğun bakım ünitesinde  postop bakımına yardım etmek ve hastayı gözlemek

·         Postop komplikasyonların gözlenmesi,değişiklikleri değerlendirerek acil müdahale etmek

Cerrahi Hastasında Genel Durumlar

     Bugün cerrahide araç-gereçler ,aseptik gelişmeler yerini almıştır.Cerrahların görevine ,strese karşı insan organizmasının fizyolojik cevabının bilinmesiyle ve son zamanlardaki tıbbi gelişmelerde eklemiştir.Anestezik maddelerin güçlü olması ve etkinliği de anestezistlerin sorumluluğuna girer.Modern hemşirelik bakımını yoğun bakım ünitesinde kullanılan araç-gereçlerin gelişmesi etkileyebilir.

Temelde Cerrahi Gerektiren Durumlar

  1. Obstrüksiyon
  2. Perforasyon
  3. Erezyon
  4. Tümör
  1. Obstrüksiyon:Genellikle arterler (cerebral ya da koroner),tüpler(bronşial ve östaki borusu gibi) ve ductus kanalları(sistik kanal gibi ) kısımlardan oluşurlar.Vücut için geçişlerin tıkanması tehlikelidir.Çünkü yaşamsal önemi olan kan ,hava,cerebral sıvı,idrar ve safra geçişlerini engellemiştir.

  Ör:Koroner arter bloke olduğu zaman myokard enfarktüsü ile sonuçlanabilir .

       Cerebral arter bloke olduğu zaman cerebrovasküler bozukluk  ile sonuçlanabilir.

       Bronşial tüpler bloke olduğu zaman akciğer kollapsı ya da atelektazi ile  sonuçlanabilir.

       Östaki borusunun tıkanmasıyla orta kulak enfeksiyonu görülür.

       Sistik kanal bloke olduğu zaman mesanenin ya da koledosistik kanalın inflamasyonu ile sonuçlanır.

  1. Perforasyon:Organın ,arterin ya da kesenin yırtılmasıdır.Acil müdahale gerektirdiğinden daha tehlikelidir.

Ör:Cerebral arterin yırtılması ile cerebral kanamalar

      Mesane delinmeleri ,duedonal ülser yırtılmaları

  1. Erezyon(Aşınma):Hava yolunun ya da yemek yolunu içeren doku yüzeyinin sürekli fiziksel irritasyonları,ülserasyonu ya da inflamasyonu sonucu aşınması sonucu oluşur.

                 Erezyon süresince duvardaki kan damarlarının zayıflaması sonucu kanamalar oluşur.Kanser tümörleri ,duedonal ülserler,safra kesesinin kan damarlarının zayıflaması sonucu kanamalar oluşur.Kanser tümörleri ,duedonal ülserler ,safra kesesinin kan damarlarının zayıflaması sonucunda  kanamalara kadar gidebilir.

  1. Tümörler:Dokunun anormal büyümesidir.Vücudun fizyolojik fonksiyonlarını engeller ve malignant yapabilir.

 

CERRAHİNİN SINIFLANDIRILMASI

  1. Amacına Göre :  A. Tanısal (Diagnostik) Cerrahi

                                  B. Keşfedici (Exploratif ) Cerrahi

                                  C. Tedavi Edici (Kuratif ) Cerrahi :

                                  D.Palyatif Cerrahi:

2.Hastaya Karşı Riskin Derecesine Göre :   A.Majör

                                                                      B. Minör

3.Aciliyetine Göre

4.Elektif Cerrahi

1.Amacına Göre :

     A. Tanısal (Diagnostik) Cerrahi: Tanı koymak için biyopsi alınmasını içerir. Biyopsi ile cerrah küçük bir miktar doku parçası alır.: Tanı koymak için biyopsi alınmasını içerir. Biyopsi ile cerrah küçük bir miktar doku parçası alır. Patoloji labaratuarına gönderir ve mikroskop altında incelenerek tanı koymaya yarar .

       Ör:Cerrahlar eğer göğüs kanseri düşünüyorlarsa genellikle göğüs dokusu biyopsisi alırlar .Alınan biyopsi parçasında kanser hücresine rastlanırsa göğüs çevresi ve lenf nodları ile birlikte tamamen alınır .

    B.Keşfedici (Exploratif ) Cerrahi :Cerrahi hastalık hakkında bilgi elde etmek ve tanı koymak için yapılır.

        Ör:Laparotomy;burada karın açılır.Kanser belirtisi için abdominal bölge ve organlar incelenir .Kanama gözlenir ,kapatılır .

    C. Tedavi Edici (Kuratif ) Cerrahi :Konjenital malfarmasyonlu organ ya da dokuları düzeltmek ve tedavi tedavi etmek için yapılır.

Ablative Cerrahi :Vücuttan parça alınması . Ör:Nefrektomi

Rekonstriktif Cerrahi :Plastik cerrahi olup yanık ve iz bırakan dikişlerden sonrasını düzeltmek için yapılır.

Konstriktif Cerrahi:Konjenital olan malfarmasyonların düzeltilmesi . Ör: Yarık damak

Paliative Cerrahi :Hastalığın hafifletilmesine yönelik cerrahide ise ağrıyı azaltmak için bir organın kesilmesi

Elektive Cerrahi:Hastanın isteği üzerine yapılır. Ör:Yazın çalışan köylü insanın kışın başında ameliyat olmayı istemesi gibi

Optimal Cerrahi :Hastanın psikolojik ya da estetik  için isteğe bağlı yapılır.Gerekli değildir. Ör:Nazoplasti

Zorunlu Cerrahi :24-48 Saat içinde yapılması gerekir.

Planlı Cerrahi: Hasta için gerekli ancak zorunlu değildir.Ay ya da haftalar içinde ameliyat için plan yapılır.

2.Hastaya Karşı Riskin Derecesine Göre :

      A . Majör Cerrahi:Hasta ameliyat masasında olduğu sırada gelişebilir .Çok büyük miktarda kan kaybı olabilir.Önemli organların ellenmesi ya da alınması söz konusudur ve postop komplikasyon gelişebilir.

     B .Minör Cerrahi :Hasta için küçük risk oluşturur,uzun sürmez,komplikasyon biraz ciddidir.

3.Aciliyetine(Zorunluluğuna) Göre:Cerrahi süreç zorunluluğuna görede sınıflandırılabilir.Öncelikle acil cerrahi oluşturur.Acil işlemler hemen yerine getirilmelidir:

·         Hastanın yaşamını kurtarmak

·         Kol,bacak ya da organ fonksiyonlarını kurtarmak

·         Zararlı organ ya da bacağı ortadan kaldırmak

·         Kanamayı durdurmak

 

Cerrahinin Hasta Üzerine Etkileri

         Cerrahi işlem ,büyük ya da küçük olsun,acil olsun daima hastayı fiziksel ve ruhsal yönden etkiler.Ameliyatın kendine özgü problemleri vardır:

·         Stres tepkisini oluşturur.

·         Enfeksiyona karşı savunmayı azaltır.

·         Dolaşım sistemi bozulmuştur.

·         Organ fonksiyonları bozulabilir.

·         Beden imajı bozulabilir.

·         Yaşam biçimini değiştirebilir.

1.Stres tepkisini oluşturması:Stres çoğu fizyolojik ve psikolojik faktörlerin birikimidir. Nörokimyasal değişikliklere neden olur.Bunlar;anksiyete,ağrı,doku bozulması,kan kaybı, anestezi,ateş,sepsis,hareketsizlik ,yiyecekten yoksun kalma gibi

     Cerrahi işlem sırasında oluşan stres uyarıcıları ki anksiyete , huzursuzluk gibi psikolojik; kan kaybı igbi fizyolojik yönden her ikisine de nöro-endokrin sistem yanıt verir .

     Stres ne kadar büyükse nöro-endokrin yanıtta  o kadar büyüktür .Cerrahi işlem sırasında hastada hemen strese tepki oluşur .Adrenal medullanın sempatik sinir sistemi ile uyarılmasıyla Epinefrin ve Norepinefrin üretimi artar.Sonuçta nöro-endokrin hormonlar olaylardan gerekli stres tepkisini yaratırlar .Çeşitli kardiyovasküler ve metabolik değişiklikler biyolojik olarak stresle başlar.

 -Epinefrin salınımıyla bazı fiziksel olaylar gelişir.Bunlar:

        Kalp çalışmasını artırır.

        Kan şekerini artırır               

        Bronşlar dilate olur.

Epinefrin adrenal medulladan salgılanır.Anestezide ether epinefrin salınımını artırır,kan şekerini düşürür.Cerrahi nembutal epinefrin salınımını azaltır.

Norepinefrinin salınması nedeniyle periferal vazokonstriksiyon olur . Norepinefrin  sempatik uçlardan salınır.Böylece kan basıncı artar.Deri soluklaşır ve soğur.Homeostatik dengenin oluşması strese tepkinin başarısını tayin eder. Stresin süresiyle hastanın fiziksel durumu ve yaşı önemlidir.

    Spesifik hastalıklar vücudun adaptasyon mekanizmasını azaltır.Bunlar karaciğer hastalığı ,şok,hemoraji ,dehidratasyon ,elektrolit dengesizliği ,asidoz,alkaloz ,pulmoner hastalıklar ,vitamin eksikliği ,hipoproteinemi ,anemi ,alkolizm ,vasküler yetersizlik ,renal yetersizlik ve emosyenel bozukluklardır.Sağlıklı ya da hasta ,genç ya da yaşlı birey için stresin uzaması sonucunda stres hormonlarını tüketir .Güçlü bir stres tepkisi için tıbbi hazırlık ve hemşirelik  bakımı gereklidir .

2.Enfeksiyona karşı savunmayı azaltır:Hastaları ,bakteriyel enfeksiyonlarına ve klinik enfeksiyonların oluşumuna karşı öncelikle savunan (koruyan ) deridir.Fakat hastanın derisi cerrahi insizyon ile açıldığından öncelikle bakteriyel enfeksiyona karşı savunma bozulmuştur.

     Cerrahi  grubun her bir üyesinin steril araç-gereçve tıbbi tekniğe uymalarına karşın cerrahi hasta için enfeksiyon riski oldukça fazladır.

3.Vasküler Sistem  bozulur:Cerrahi insizyon ile kan damarlarının harabiyetine bağlı vasküler sistem bozulabilir .Kan damarları cerrahlar tarafından klemplenmesine karşın yine de kan kaybı oluşabilir.Buna bağlı gizli şok ve postoperatif şok gelişebilir.

4.Organ fonksiyonları bozulabilir:Cerrahi sırasında organların ellenmesi postop dönem boyunca normal organ fonksiyonlarının bozulmasına neden olur.Ayrıca ameliyat nedeniyle organın dokusu (bir kısmı) organın tümü alınmış olabilir.Radikal cerrahi sonucunda vücut fonksiyonları ciddi bir şekilde etkilenebilir .

Ör:Hastada beyin tümörü varsa genellikle craniostomi gerektirir .Beyin tümörünün tipine bağlı beyin dokusu kısmi olarak alınabilir.Böylece ; kol ve bacaklar  zayıflar;görme yitirilebilir;anlamlı ya da geçici algı olur.

5.Vücut bütünlüğü bozulabilir:Göğüs ya da extremite amputasyonları ;şekil  bozan operasyonlar (ör:radikal boyun cerrahisi) gibi ameliyatlar sembolik olarak ruhsal açıdan önemli organın alınması vücut bütünlüğünü bozar.

Ör:Kadınlara  yapılan histerektomi ameliyatı onun kadınlığını yitirdiğini hissetmesine neden olabilir.

6.Yaşam şekli değişebilir:  Bazı ameliyatlar hastanın yaşam biçimini değiştirir .

Ör: Postop dönemde yeniden yürümeyi öğrenebilir.Amputasyondan sonra diğer extremiteyi kullanmak zorunda kalabilir.

Cerrahi Riskleri Saptamak

   Temelde 4 faktör cerrahi riskin derecesini belirler:

  1. Hastanın fiziksel ve mental durumu
  2. Hastalığın süresi
  3. Cerrahi işlemin büyüklüğü
  4. Cerrahi ekibin başarısı

Hastanın farklı özellikleri cerrahi riskin derecelerini belirler:

    • Yaş
    • Beslenme Durumu
    • Sıvı Elektrolit Dengesi
    • Genel Sağlık Durumu
    • Düzenli Aldığı İlaçların Tipi
    • Ruhsal Sağlığı
    • Ekonomik ve İş Durumu
    1. Yaş : Yaşlı ve prematürelerde  cerrahi risk artar .

                   Çocuklar ,gençler ve orta yaşlılar cerrahi işlemi tolere edebilirler .

                    Ameliyatların yaşlı kişilerde risk oluşturmasının nedenleri :

    ·         Yaşlılarda anestezi preop ve postop dönemde kullanılacak olan scopolamine,morphine sulfat ve barbiturat gibi ilaçlar strese duyarlılığı artırır.

    ·         Yaşlılarda sıklıkla dejeneratif hastalıklar (konjestif kalp yetmezliği ve arterioskleroz),solunum hastalıkları (amfizem) gibi hastalıklar görülür . Ayrıca çoğu erkek hastalarda prostat hipertrofisi ameliyat sonrası rensl problemler oluşturabilir .

    ·         Hastalıklara bağlı organların fizyolojisi değişir.

    ·         Yaşlılarda total kan volümü normalden azdır.Bu nedenle operatör yaşlı kişilerde kanamaya bağlı şoku önlemek için preop dönemde kan transfüzyonunun yapılmasını ister böylece risk azaltılır.

    1. Beslenme Durumu:Beslenme durumu postop bakım ve preop başarı için direk ilişkilidir.

                Preop dönemde başlıca beslenme problemleri :

      • Protein,Fe ve vitamin eksikliğinden dolayı aşırı halsizlik ve beslenme bozukluğu
      • Şişmanlık

                     a.Beslenme Yetersizliği:Çoğunlukla yaşlılar,kronik hastalarla kanserli kişilerde gastrointestinal sistem bozuklukları olan hastalar ki ülseratif kolit ve pilor stenozunda oluşan kusmaya da ishal sonucu oluşabilir.Preop dönemde hastalar tedavi edilebilir.Özellikle beslenme bozukluğu olanlarda yüksek kalorili (enerji ihtiyacı için ) besinler gereklidir.Protein,(yara iyileşmesi için ) vitaminler ki sağlık için gereklidir.Özellikle vitaminK ,kanın pıhtılaşması için gereklidir.Bu durumlarda I.V.hiperalimentasyon cerrahiden bir hafta  ya da birkaç gün önceden kullanılabilir.Parenteral hiperalimentasyon uygulaması ameliyat sonu hastanın GİS fonksiyonu normal oluncaya kadar devam edilebilir .

                    b.Şişmanlık : Ameliyat öncesi kilo azaltılarak düzeltilmesi gerekir  ki acil değildir.Cerrahi risk şişman hastalarda daha fazladır.

           Şişmanlarda cerrahi riskin fazla olmasının nedenleri;

      Şişman kişiler sıklıkla hipertansiyon ,konjestif kalp yetmezliği ve diabetes mellitus gibi metabolik sorunlara yakalanabilir .Bunların hepsi şüphesiz ameliyat sırasında ve sonrası komplikasyonlara neden olurlar .

      ·         Adipoz dokunun fazla olması cerrahi işlemi zorlaştırır .

      ·         Şişman hastalar ameliyat sonrası pulmoner komplikasyona daha fazla yakalanırlar. Çünkü şişman hasta için öksürme ,derin nefes alma gibi solunum egzersizlerini uygulayabilme şişmanlık nedeniyle azalmıştır .

      Ameliyat öncesi dönemde şişman hastalara uygun diyet  verilmeli ve diabetes mellitus , hipertansiyon yönünden sık sık gözlenmesi gerekir.

      1. Sıvı Elektrolit Dengesi:Dehidratasyon ve hipovolemi; intra  ve postop komplikasyonlara neden olur.

                 Dehidratasyon;uzun süren kusma ,diyare ve kanama nedeniyle alınan sıvı miktarının azalması sonucu oluşur.Preop dönemde dehidratasyon genellikle I.V. sıvı verilerek düzeltilebilir

                  Elektrolit dengesizliği de su dengesizliği gibi ameliyat riskini artırır .Özellikle K , Mg  ve Ca düşer ;H dengesizliği preop dönemde diyetle ya da I.V. solüsyonlarla mutlaka düzeltülmelidir .

      1. Genel Sağlık :Enfeksiyonlar ya da fizyolojik bozukluklar ameliyat riskini artırır . Bu nedenle cerrahlar ,hemşire ve laboratuar personelinden yararlanarak hastanın kardiyovasküler fonksiyonunu ,pulmoner fonksiyonunu ,genitoürinersistem  fonksiyonunu, hematolojik fonksiyonunu  ve enfeksiyonu olup olmadığını tespit etmek için cerrahi muayenesini yapmalıdırlar .

      a.       Enfeksiyon :Önceden var olan enfeksiyon ya da fizyolojik bozukluklar ameliyat riskini artırır.Cerrahi işlemin yapıldığı bölgenin  yanında lenfatik sistemde bir enfeksiyon olayının olması postop yaranın genişlemesine neden olur.Bu nedenle hemşire deri üzerinde lezyonları ,kızarıklıkları çok iyi değerlendirmelidir

      b.      Kardiyovasküler fonksiyon:Preop dönemde kardiyovasküler hastalıklar düşük Na’lu diyet ,düşük kolesterollü diyet ,dinlenme , dijital gibi tıbbi ilaçları ve uygun sıvı verilmesini içerir .

      c.       Pulmoner fonksiyon :Bronşit ve amfizem gibi pulmoner durumların bozulması ameliyat riskini artırır.Çünkü onlarda CO2 ve O2 dengesi bozulmuştur.Sağlıklı değildir.Hastalarda preop dönemde solunum sistemi hastalıkları aerosol tedavisi ile,postüral drenaj ile,antibiyotik tedavisi ile,sigarayı bırakması ile tedavi edilebilir.Hastalarda pulmoner fonksiyonların değerlendirilmesi için solunum sistemi hastalıklarında arteryel kan gazlarına bakılması gerekir.Preop dönemde hastaya derin solunum ve öksürme egzersizlerinin öğretilmesi gerekir .

      d.      Genitoüriner sistem  fonksiyon : Cerrahi hastalarda sıvı elektrolit dengesi ve protein artıkların atılması için renal fonksiyonların uygunluğu gereklidir. Genitoüriner sistemde özellikle prostat hipertrofisi ve akut nefrit renal yetersizliğe neden olur.Bu da ameliyat için risk oluşturur.Bu devrede yaşlı erkek hastalarda oluşan prostat obstriksiyonu idrar geçişini zorlaştırır ve üriner enfeksiyonlara zemin oluşturur.

                  Genitoüriner sistem  fonksiyonunu tespit etmek için preop       dönemde üriner belirtiler (disüri,anüri gibi) çok dikkatli gözlenmelidir.

      e.                                  Metabolik ve Karaciğer Fonksiyonları :Tedavi edilmemiş diabetes   mellitus doku iyileşmesini geciktirdiği ve enfeksiyona yatkınlık  kazandırdığı için hastada cerrahi risk oluşturur .Diabet tanısı kan ve idrar testleriyle konur.Tedavisi ; diyet ,egzersiz ve insülin enjeksiyonunu içerir .Karaciğer hastalıkları (siroz gibi) riski artırır.Çünkü ;ilaçların detoksifikasyonu için  karaciğer görev yapamaz .Safrayı ve aminoasiti üretip atamaz . Karaciğer Fonksiyonlarının bozulması yara iyileşmesini geciktirir ve enfeksiyon oranını artırır.

      f.                                    Nörolojik Fonksiyonlar :Preop dönemde hastanın nörolojik olarak fiziksel muayenesi yapılmalıdır ki cranial sinirler ,alt-üst extremite reflexleri ,duyusal yanıtlar ve cerebral yanıtlar tespit edilebilsin . Böylece anesteziye karşı yanıt anlaşılmış olur.Ciddi nöroljiı durumlar , kontrol edilemeyen epilepsi,Parkinson gibi hastlıklar cerrahi riski artırır.Preop dönemde hastalarda ciddi baş ağrısı ,baş dönmesi ,kulak çınlaması ,konvülsiyon öyküsü gibi nörolojik belirtiler oldukça önemlidir .

      g.                                     Hemotolojik Faktörler :Hastalarda anormal koagulasyon faktörleri yüzünden cerrahi sırasında kanama ve şok gibi ciddi komplikasyonlar oluşur.Anormal Hemotolojik Faktörleri gösteren önemli bulgular :

      ·    Kanamaya  meyilli olma öyküsü

      ·    Diş çekimi,burun kanaması ve traş gibi basit bir yaralanmayı izleyen ciddi kanamalar

      ·    Önceden var olan hepatik ve renal hastalıklar

      ·    Önceden antikoagulan kullanılması

      ·    Anormal kanama zamanı ,protrombin zamanı

                                Preop dönemde anemi ya da kan eksikliği olan hastalara kan transfüzyonu   yapılması gerekir.Koagulasyon problemi olan hasta için elde fazla kan bulundurulmalıdır .Çünkü ; cerrahi işlem sırasında ya da postop dönemde kanamalar oluşabilir.

      1. İlaçların Kullanılması: Preop dönemde alınan laçlar koagulasyon zamanını artırmak ya da anestezinin yan etkisini artırmak gibi ameliyat için risk oluşturabilirler. Bunlar:

      ·    Antikoagulanlar :Anesteziye karşı etkili olabilirler. Kanamaya neden olurlar .

      ·    Antibiyotikler:Vasküler dengeyi bozarlar Streptomisin gibi ilaçlar kas gevşetici özelliğe sahip olduklarından anestazi sresini uzatabilirler.

      ·    Trankilizanlar: Hipotansiyonu artırır.Şoka neden olurlar.

      ·    Diüretikler:K dengesizliği oluştururlar.

      ·    Steroidler:Adrenal kortexin hipofonksiyonuna neden olur.Anestezi ve cerrahi strese karşı cevabı azaltırlar.

      Cerrahi Hastalarının Hazırlanması

      Genellikle cerrahi hastalarının hazırlığı 3 dönemi içerir :

      1.      Hastanın hastaneye kabul edildiğinden ameliyattan bir gün öncesine kadar olan dönem

      2.      Ameliyattan bir gece önceki hazırlık

      3.      Cerrahi işlemin yapılacağı gün ya da sabahında yapılan hazırlık

      1. Cerrahiden Önce Hastanın Hazırlığı :Tedavi gerektiren durumlara yönelik plan yapılır .

                 Ameliyattan önce hasta kabulü :

      ·    Hastanın hastane ortamında servisteki diğer kişilerle tanıştırılması

      ·    Vital bulgularının kontrolü

      ·    Hastanın boyu ,kilosu

      ·    Laboratuar tetkikleri

      ·    Hasta ile görüşme

                Hemşire-hasta görüşmesinde amaçlar: Hemşire hastanın anlayamadıklarını ona açıklar ve öğretilenleri değerlendirebilir.

      ·    Hastaların hastane personelini tanıyıp değerlendirmesine olanak sağlar.

      ·    Hemşire hastanın kendisini ifade etmesine olanak verir ve soruları yanıtlar .Böylece hastada güven duygusunun gelişmesine yardımcı olur.

      Bazı özel bilgilerin toplanması gerekir :

      ·    Hastanın ciddi bir hastalığı ya da acil amaliyat gerektiren durumu var mı?

      ·    Hasta geçmişte ilaç kullanmış mı?

      ·    Hastada alerji var mı?

      ·    Diyetinde kısıtlama var mı?

      ·    Mesleği

      ·    Hastanın yaşı,evli olup olmadığı ,çocuk sayısı,sosyo-ekoonomik durumu ,dini inaçlarının olup olmadığı

      ·    Hastane giderlerinin nasıl karşılanacağı

      ·    Hastanın ameliyat ile ilgili sorularının  olup olmadığı

      Bu bilgilerinin araştırılması hastanın diğer servislere olan ihtiyaçlarını açığa çıkaracaktır .Ör:hastanın sigortasının olmaması .Ekonomi servisinin yardımına ihtiyacı olduğunu gösterir.

          2.Hastanın ameliyat öncesi hazırlığını içeren dönemde

      ·    Psikolojik Durumu:Hastada korkuların bilinmemesi anksiyetenin en önemli sebebidir .Mental durumu bozulmamış olsa bile ,ameliyat öncesi hastalarda korkuların merkezi ,ameliyat sonrası ağrı ,kanser olma olasılığı ,organlarını yitirme ,ölüm korkusu,işini ya da gücünü kaybetmesi ,ailedeki rolünü yitirmesi,önceki yaşam tarzını ,aktivitelerini yitirmesi gibi korkular ameliyat öncesi dönemde anxiete nedenidir.

      ·    Kanuni Durum : Ameliyat olacak her hasta (ufak ya da büyük)mutlak ameliyat izni olmalıdır .Yasal ameliyat izni ameliyattan önce  ailesine söylenir ki herhangi bir yasal sorun oluşmasın.

      ·    Fiziksel Durum : Hastanın cerrahi risklerini min. tutmak istiyorsak sağlık durumunu çok iyi değerlendirmeliyiz. Bu durumda hastanın tıbbi problemlerini doğru açıklayabilmek için dikkatli bir şekilde geçmiş ile ilgili anamnez alınmalıdır . Cerrahiden  önce hastanın şu yönleri araştırılmalıdır :

                           Hastada  beslenme yetersizliği  doğrulanmalı , şişman hastalar zayıflatılmalıdır.

                           Kan transfüzyonu ile kan volümü düzeltilmeli

                           Diyabet , kalp hastalığı ,renal yetmezlik gibi  durumlar düzeltilmeli

                           Enfeksiyon odağı araştırılmalıdır

                           Alkolik ,dehidratasyonu ya da vitamin eksikliği varsa düzeltilmelidir  IV ve oral sıvılar verilmeli

                           Hastaya durumu hakkında öğretim yapılmalı

                    Hastada  öğretimin özellikleri:

      vHastaya bilgi verilmeden önce bilginin gerçek anlamda ulaşabilmesi için genel sağlık durumu incelenmeli

      vAmeliyat öncesi fazla bilgi verilmesi hastada anxieteye neden olabilir,dikkat edilmelidir.

      vKonuşma açık olmalı ve terimler doğru kullanılmalı

      vKısa süreli ve sık tekrarlı görüşmelerin planlanması etkili olur.

      vHastalarla görüşme zamanı çok dikkatli seçilmeli ve uygun olmalıdır.

      vHastaya bilgi verirken gerektiğinde dökümanlar ve demonstrasyon yöntemi kullanılmalıdır.

      vUnutmayı önlemek için bilgiler sık sık tekrar edilmelidir. 

      vHastanın başlı başına birey olduğu unutulmamalıdır.

      vAmeliyat öncesi aktivitelerin tümü ameliyat sonrası dönemi kolaylaştıracağı anlatılmalıdır. Bu nedenle hastaya öğretilenler ;

      *      Özellikle hastalara ameliyat öncesi dönemde ,ameliyat sonrası dönem boyunca yapacağı extremite hareketleri,dönme,derin solunum ve öksürme gibi ilgili  bilgilerin öğretilmesi gereklidir .Bunların  öğrenilmesi sonucu ameliyat sonrası komplikasyonlar önlenir ve iyileşme sağlanır .

      *      Öğrenme için en uygun zaman ameliyattan birgün önceki zamandır.Çünkü  birkaç gün önceden öğretilir ve tekrar edilmezse hasta öğrendiklerini unutabilir .

                    Hasta Eğitimi

      qİşlemi,sonuçlarını ve önemini açıkla.

      qPre-op dönemde IV yol,üretral kateter,deri hazırlığı,laboratuar sonuçları,pareteral sıvı,vital bulgular,pansumanlar

      qAğrı ile başetme yöntemlerini

      qDönme,öksürme,derin solunum egzersizlerini

      qİnsizyon bölgesine dokunmaması gerektiğini

      qPost-op dönemde her saat solunum egzersizi yapması gerektiği

      qErken mobilizasyonun yararlarını ve önemini

      qYoğun bakımda yatan hastalara yönelik yapılan işlevleri aileye açıkla

      qHastane politikalarını hasta ve  ailesine açıkla

      qZiyaret saatlerini,telefon numarasını söyle

                 Pre-op Dönemde Öğretilecek Konular

      vDerin Solunum Egzersizi :Ameliyat sonrası hastalar için en uygun solunum abdominal diyafragmatik solunumdur .Bu metotlar ,burundan içeriye yavaş yavaş hava alınır ,karın şişirilir  ve ağızdan hava yavaş yavaş geri verilir .Bu gösterilerek uygulanabilir .Havanın hepsi dışarı çıkıncaya kadar karın içe çekilir .

      *   Hasta yatağın üzerine oturtulur ya da arkası yastıkla desteklenerek dizleri büktürülür ve karın kasları gevşetilir .

      *   Ellerini karnın orta çizgisinin kenarlarına yerleştir.

      *   Karın duvarı balon gibi şişinceye kadar burundan içeriye hava aldır .

      *   Karın kasları kasılıyken ağızdan havayı sızdırarak dışarıya çıkart.

      vÖksürme Egzersizi :Demonstrasyon yoluyla öğretilebilir .Hasta oturabilir ya da sırt üstü yatabilir .Hastalar derin solunum yapıp ağızdan verebilirler .Sonra akciğerlerden derin derin öksürürken kısa kısa solunumlar birbirini izler .Solunum refleksini uyarabilmek için öksürmeden önce hastalara derin solunum egzersizi yaptırılabilir .Ayrıca öksürürken ağrıyı azaltmak için insizyon bölgesinin üzerine küçük bir yastıkla destek olunur .

      vDönme Egzersizi : Sağdan-sola ,soldan –sağa dönme olup hastalar ameliyat sonrası dönemde her 1-2 saatte bir döndürülmelidir .Böylece solunum problemleri ve venöz staz önlenmiş olur .

      vExtremite Hareketleri :Hastaların kalçalarını,dizlerini,dirseklerini ve her 2 ayağını içe ve dışa hareket ettirmesi söylenir .Böylece venöz dolaşım artar .Kalbe geri dönüş artar  ve tromboflebit gibi dolaşım problemleri önlenebilir .Ayrıca gaz ağrıları da azaltılabilir .

                Pre-op Dönemde Deri Hazırlığı : Hastanın derisi üzerindeki bakterileri en aza indirmek vew ortadan kaldırmak için ameliyat bölgesinin öncelikle banyo yaptırılarak temizlenmesi gerekir .Böylece insizyon yapıldığı zaman deriden derin dokulara taşınan bakteri sayısı azaltılır .Hazırlama şekli hastanelere göre farklılıklar taşır .Daima ameliyat olacak bölgeden daha fazlası temizlenir .İnsizyon bölgesi gerekirse traş edilmelidir .Bu hazırlıklar yapılırken  derideki kesikler,irritasyonlar darbeler hemen hepsi güçlü bir enfeksiyon kaynağı oluştururlar .

                Pre-op  dönemde G.İ.S. Hazırlığı :

           Amaç :

      *      Anestezi sırasında aspirasyon ve kusmanın mümkün olduğunca ortadan kaldırılması

      *      Bağırsak ya da intestinal cerrahi sırasında fekal materyalin kontaminasyonunu önlemek

              G.İ.S. Hazırlığında ;

      ØSıvı yiyeceklerin verilmesi

      ØLavman yapılması

      ØG.İ. Tüp konulması  uygulanır.

              Gece Aç Kalacak Hastalar için Yapılacaklar:

      § Hastaya hiçbir şey yiyip içmemesi söylenir.

      § Yatağın kenarından su ve yiyecekler kaldırılır.

      § Kapının ya da yatağın ayak ucuna ‘oral almayacaktır’ yazılır.

      § Kartla numaralandırılır.

      § Ameliyat olacak hastanın diyeti mutfağa bildirilir.

      § Oral almayan hastalara  bu bilgiler verilir.

              Ameliyat Sabahı Hemşirenin Yapması  Gerekenler

      vHastanın ateş,nabız,solunum ve kan basıncını kayıt eder.

      vCilt temizliğinin yapılıp yapılmadığını kontrol eder.

      vHastaya idrarını yapıp yapmadığı sorulur. Boşaltımı varsa yaptırılır.Çıkan idrar miktarı ölçülür ve kaydedilir.

      vHastanın varsa protezi çıkarılır, ağız bakımı verilir.

      vHastanın  mücevherleri çıkartılır.

      vHastaya özel ,temiz giysiler giydirilir.

      vHastanın ojeleri çıkarılmalıdır.

      vLavman  , tüp konulması(N/G),IV infüzyon gibi özel uygulamalar gerekiyorsa yapılır.

      vHastaların evrakları,kimlikleri  tekrar  gözden geçirilir.

      Premedikasyon

      vHastada anxieteyi azaltmak

      vFaryngeal sekresyonu azaltmak

      vVerilecek anestezi miktarını azaltmak

      vCerrahiden önce bilinç kaybını önlemek için verilir.

      Premedikasyon için kullanılan ilaçlar

      vSedatifler :   Hastaların anxietelerini azaltmak, kan basıncını ve nabzı düşürmek ,genel anestezi miktarını azaltmak  için verilirler .

            Yüksek dozu solunumu deprese eder.

          -Pentobarbital Sodyum : 100-150mg ,IM, cerrahiden 60-90dk.önce verilir.

          -Secobarbital Sodyum : 100mg, IM, cerrahiden 90dk. Önce verilir.

      vTrankilizanlar :Hastaların anxiete sınırlarını azaltmak için verilir.

              İntra ve post-op dönemde tehlikeli hipotansiyona neden olurlar.

              Yaşlı hastalarda kullanımı sersemletici olur.

             -Throzine :12,5-25mg ,IM, cerrahiden

         1-2sa. Önce verilir.

               

          Narkotik Analjezikler : Ameliyat öncesi hastaların gevşemesi,anxietenin azaltılması ve cerrahi süresince verilecek narkotik ilaç miktarını azaltmak için verilir.

               Kusmaya neden olurlar.Solunum depresyonu ve postural hipotansiyona neden olur.

             -Morfine Sülfat : 8-15mg,sc.,cerrahiden 1sa. önce verilir.

             -Demerol :50-100mg, IM , cerrahiden 1sa. önce verilir.

          Vagolitikler : Tacheabronşial sekresyonu azaltmak için ve vagal sinir impulsunu bloke ederek kalbin çalışmasını yavaşlatmak için kullanılır .

            -Atropine Sülfat :0,3-0,6mg ,IM, cerrahiden 45dk. Önce verilir.Yüksek doz verildiğinde ciddi taşikardi yapar.

           -Scopolamine :0,3-0,6mg ,sc ,cerrahiden 45dk. Önce verilir.Konfüzyona,uykusuzluğa ve halüsinasyonlara neden olabilir .Özellikle yaşlı hastalarda daha az doz verilmelidir.Solunumu deprese edebilir.

               Premedikasyonda ilaç verirken;

      vDoğru HASTA

      vDoğru İLAÇ

      vDoğru  DOZ

      vDoğru YOL(IV,IM,SC)

      vDoğru ZAMAN

      vDoğru KAYIT

       

      Ameliyathane Ekibi

      vCerrah

      vAsistanlar

      vAnestezist

      vScrub Hemşire

      vSirküle Hemşire

       

      Scrub Hemşire:    Steril giyer.

                                     Ameliyat için gerekli araçları verir.

                                     Cerrahın yanında durur .

                                     Anestezist ile ilgili değildir.

       

      Sirküle Hemşire:     Ameliyat odasını yönetir.

                                           Steril giymezler.

                                           Cerrahi işlemden önce hazırlıklarına başlar.

                                           Otoklavdan cerrahi için gerekli araçları alır .

                                           Cerrahi ekibin tekniğe uygun steril giyinmelerini sağlar.

       Cerrahi Hastanın Pozisyonları :

              Ameliyat masasında hastanın pozisyonunu etkileyen faktörler :

      v  Operasyon bölgesinin yeri

           Kullanılan anestezinin tipi

           Hastanın yaşı ,kilosu ve hastanın hareketi

              Ameliyat masasında pozisyon verildiğinde hatırlanması gerekenler:

      vHastaya niçin bu pozisyonun verileceği basit, açık bir dille anlatılır.

      vHastanın değer yargıları korunmalı

      vHastayı masanın üzerine bağlarken sinirlerine ,kaslarına,göze çarpan boşlukları pamuklu yastıkla desteklenmelidir.

      vYeterli solunum ve dolaşımı sağlayacak şekilde pozisyon verilmelidir.

      vSağlıklı dolaşım ve solunum için göğüs üzerine basınç yapılmamalıdır.

      vMasanın üzerinde hastanın extremitelerinin katlanmasına izin verilmemelidir.

      vKas ve sinirler fazla sıkıştırılmamalıdır.

      vKesinlikle hastanın vücuduna dayanılmamalıdır.

           Lateral Pozisyon: Böbrek,göğüs yada kalça ameliyatlarında kullanılır

           Dorsal Rekümbent Pozisyonu: Herni onarımı, mastektomi ya da bağırsak ameliyatı için uygundur.

           Trandelenburg Pozisyonu: Batının alt kısmı ya da pelvis ameliyatları için uygundur.

           Laminektomi : Spinal ameliyatlar için uygundur.

           Litotomi :Perineal ve rektal ameliyatlar için uygundur.

          Anestetik İlaçlar 4 amaçla verilir:

      v  Adale gevşemesini sağlamak

      v  Ağrıyı gidermek

      v  Hafıza kaybı oluşturmak

      v  Hastanın bilinç durumunu etkileyerek yapay uyku geliştirmek

      Anestezi

      *      Genel Anestezi

                a.İntravenöz Anestezi

                b.İnhalasyon Anestezi

                c.Rektal Anestezi

                          2.   Bölgesel Anestezi

                a.Topikal Anestezi

                b.Lokal İnfiltrasyonla Blok

                c.Sinir Bloğu

                d.Spinal Anestezi

                e.Epidural Blok

      Genel Anestezi

             Ağrı uyaranının korteks düzeyinde engellendiği,bilinç kaybının , adale tonüsü ve refleks kaybının olduğu ,tüm organizmayı etkileyen bir durumdur.

      Genel Anestezinin Etkileri

                  Santral sinir sistemini , solunum sistemini ve dolaşım sistemini etkiler .

                 Anestezinin derinliği ; solunum ,kalp hızı  ve kan basıncındaki değişikliklerle  izlenir

      Genel Anestezinin Safhaları

      1.Safha : Anestetik ilacın verilmeye başlanmasından ,bilinç kaybının oluşmasına kadar geçen süredir.

                     Hastanın uyuşmuş ve sersemlemiş olduğu  evredir.

      2. Safha : Bilinç kaybının olmasından , göz kapakları refleksinin kaybolmasına kadar geçen süredir.

                     Düzensiz solunum ve extremite hareketlerinin görüldüğü dönemdir.

      3.Safha: Göz kapakları refleksinin kaybolmasından,reflekslerin büyük çoğunluğunun kaybolmasına , hayati fonksiyonların baskılanmasına  kadar geçen süredir.

                       Hasta bilinçsizdir ve adaleleri gevşemiştir.

      4.Safha : Tehlikeli dönemdir.

                     Yaşam fonksiyonlarının aşırı derecede baskılanmasından,  solunum ve dolaşım yetmezliğinin gelişmesine kadar geçen süredir .

                     Hastanın solunumu ya da kalp atışları durmuş olabilir.

      Genel Anestezi Tipleri

      *       İntravenöz Anestezi: Hastayı kısa sürede etkiler.30 sn.de bilinç kaybı gelişir .

          Ör: Thiopental Sodyum

                Ketamin

      *      İnhalasyon Anestezi: Uçucu özellikteki anestetik sıvı ya da gazlar ,oksijenle birlikte hastaya maske ya da endotrakeal tüp yoluyla verilir .

          Ör: Sıvı;Halothane ve Isoflurane

                Gaz;Nitrous Oxide

      *      Rektal Anestezi :Rektal  tüp yoluyla verilir .Rektal yolla verilen anestetik sıvılar ,rektal mukozadan emilir , kan yoluyla santral sinir sistemini etkiler .

         Ör: Methohexital Sodyum 

      Genel Anestezi Endikasyonları

      vBebek ve küçük çocuklarda  

      vGeniş kapsamlı cerrahi girişimler

      vMental bozukluğu olan hastalar

      vUzun cerrahi girişimler

      vIsrarla genel anestezi isteyen hastalar

       

      Genel Anestezi Komplikasyonları

      vKullanılan araçlarla ilgili sorunlar:Anestezik gaz ve oksijen basıncının düşmesi sonucu hipoksi ve buna bağlı sorunlar

      vMaske uygulaması sırasında hastanın kusması ve aspire etmesi

      vIV. Ajanların damar dışına artere verilmesi

      vEndotrakeal entübasyon güçlükleri ve bu sırada oluşan ağız,diş,boğaz yaralanmaları, hipoksi

      vAnestezik maddelerin miyokard üzerine depresif etkileri ve hipotansiyon

      vAlerjik reaksiyonlar ve anaflaksi

      vAritmiler

      vGözlerin korunmaması sonucu keratit,pozisyona bağlı sinir yaralanmaları

      v Kas gevşeticilerinin çeşitli nedenlerle yıkılamamasına bağlı apneler

      vPost-op bulantı ,kusma ve titremeler

      Bölgesel Anestezi

            Anestetik ilaç anestezi uygulanacak  yüzey üzerine ya da ameliyat uygulanacak alanın sinirini etkilemek üzere enjekte edilir ve bu yolla ağrılı uyaranların beyine ulaşması engellenir.

            Bedende sadece bir bölgeyi etkiler,bilinç kaybı olmaz.

      Bölgesel Anestezi Tipleri

      ·       Topikal Anestezi: Doğrudan duyarlılığın giderilmesi istenen bölgeye uygulanır .Kısa etkilidir.

            Vajina ,rektum,nazofarenks  ve ağız mukozasındaki sinir uçları bloke edilir.

            Rektum muayenesi ve bronkoskopi gibi küçük işlemler için kullanılır.

           Ör: Tetracaine,Procaine, Lidocain

      ·      Lokal İnfiltrasyonla Blok: Anestetik ilacın ameliyat edilecek bölgedeki deri içine ve deri altına enjeksiyonla verilmesiyle uygulanır .

             Uygulandığı alandaki periferik sinirleri bloke eder .

             Küçük cerrahi girişimlerde  ve spinal anestezi yapılmadan önce kullanılır.

             Ör: Xylocaine      

      ·       Sinir Bloğu: Bir sinir ya da sinir pleksusuna anestezi uygulanır .

             Anestezi uygulanan sinirlerin başlıcaları : Brachial, İntercostal, Siyatik ve femoral sinirlerdir.

            Ör: Lidocain ,Bupivacain ve Mepivacain        

      ·      Epidural Blok : Anestetik ilacın epidural mesafeye verilmesiyle uygulanır.

            Lomber vertebralar arasından ya da sakral bölgeden girilir.

      vSpinal Anestezi : Subarachnoid mesafede sinir bloğu yapan anestezi şeklidir ,spinal kord ve sinir köklerinden impulsların geçişi engellenir .

             Spinal anestezi önce otonom sinir liflerini sonra sırasıyla dokunma ,ağrı, motor ve bası liflerini etkiler.

             Histerektomi ve apendektomi gibi diyafragma altındaki yapılara ilişkin ameliyatlarda uygulanır.

      Spinal Anestezinin Avantajları

      ·      Anestezi verilişi kolaydır.

      ·      Pahalı ilaç ve ilaçlara ihtiyaç yoktur.

      ·      Oldukça güvenli bir anestezi yöntemidir .

      ·      Adalelerin çok iyi gevşemesini sağlar

      ·      Hastada bilinç kaybına neden olmaz .

      ·      Midesi dolu olan hastalara da uygulanabilir.

      Spinal Anestezinin Komplikasyonları

      ·      Hipotansiyon

      ·      Bulantı ve kusma

      ·      Baş ağrısı

      ·      Solunum paralizi

      ·      Nörolojik komplikasyonlar

      POSTOPERATİF BAKIM

      v      Hasta Ayılma Ünitesinde

                Klinikte Uygulanan Bakım

          olmak üzere 2’ye ayrılır.

      Hemşire ,hasta ameliyattan gelmeden önce !

      vTansiyon Aleti

      vStetoskop

      vDil Basacağı

      vAirway

      vDerece

      vIV Set

      vSuction Cihazı

      vAcil İlaçlar

       

      vTrakeostomi Seti

      vCutdown Seti

      vOksijen

      vEndotrakeal Tüp

      vKan ve Plazma Hacim Genişletici Sıvılar

      vKateterizasyon Setini

      vDefibrilatörü

      vGastrik Suction Cihazını

             Hemşire hastanın genel durumunu değerlendirmek üzere ;

      ·      Yaşam bulgularını

      ·      Bilinç durumunu

      ·      Cilt rengini

      ·      IV. Sıvılarını

      ·      Drenlerini

      ·      Pansumanlarını kontrol eder .

               Ameliyatı yapan ekibin üyelerinden biriyle görüşerek aşağıdaki konular hakkında bilgi alır :

      vHastanın genel durumu nasıl?

      vHastanın tıbbi tanısı ne?

      vHastaya hangi anestetik ilaçlar uygulandı?

      vAmeliyat sırasında herhangi bir komplikasyon gelişti mi?

      vAmeliyat sırasında patolojik değerlendirme yapılıp kanser saptandı mı ve saptandıysa hasta yakınlarının haberi var mı?

      vGözlenmesi gereken herhangi bir  bulgu ya da komplikasyon var mı?

      vHemen uygulanması gereken özel bir istem var mı?

      Hemşirenin hastaya ait olarak gözlemesi,ölçmesi ve kayıt etmesi gerekenler

          Hastanın ayılma ünitesine alındığı saat

          Hastanın bilinç düzeyi

          Hastanın yaşam bulguları

          Cilt rengi ve nemi

          Pansumanlar  kontrol edilir

          IV. Sıvılar;sıvının cinsi,miktarı ve gidiş hızı kontrol edilir .

          Kan veriliyorsa hızı kontrol edilir ve reaksiyon belirtileri izlenir

          Urethral kateter varsa idrar miktarı ,rengi kontrol ve kayıt edilir.

                Hastanın ayılma ünitesinden kliniğe gönderilme kriterleri

          Genel anestezinin etkisi geçmiş olmalıdır

          Yaşam bulguları stabil olmalıdır

          Bedenin herhangi bir yerinden aşırı miktarda drenaj olmamalıdır

          Hastanın bilinci açılmış olmalıdır

          Hastada urethral kateter varsa,idrar miktarının normal olup olmadığı değerlendirilmelidir

          Hastanın gönderileceği kliniğe bildirildikten sonra hasta,dosyası ve ayılma ünitesindeki izlem formuyla birlikte gönderilir .

               Hemşire ayılma ünitesinden gelen hastanın genel durumunu belirlemek için

          Hastanın yaşam bulgularını ölçer

          Cilt rengi ve ısısını kontrol eder

          Bilinç durumunu değerlendirir

          IV. Sıvı miktarını ve gidiş hızını kontrol eder

          Drenaj tüpleri varsa bunları şişe,torba ve suction cihazından hangisi uygunsa onunla bağlar ve drenaj miktarını ölçer

          Ameliyat yarasını ve pozisyonunun uygun olup olmadığını kontrol eder .

       

      Ameliyat sonrası bakım hedefleri

          Hedef 1: Kardiyovasküler fonksiyonu sürdürmek

          Hedef 2: Solunum sistemi fonksiyonu sürdürmek

          Hedef 3:Yeterli beslenme ve boşaltımı sağlamak

          Hedef 4:Sıvı-elektrolit dengesini sürdürmek

          Hedef 5:Renal fonksiyonu sürdürmek

          Hedef 6:  İstirahati sağlamak

          Hedef 7: Yara iyileşmesini sağlamak

          Hedef 8: Hareketi sağlamak

          Hedef 9: Psikolojik destek sağlamak

          Hedef 10: Komplikasyonları önlemek

       

      1 .Kardiyovasküler fonksiyonu sürdürmek Kardiyak debinin yeterli olup olmadığını belirlemek için ; hastanın kan basıncı , nabız ve solunumu değerlendirilmelidir.   

             Doktora bildirilmesi gereken kan basıncına ait anormal bulgular:

      vSistolik basıncın temel değerinden 20mmHg’dan daha fazla düşmesi

      vSistolik basıncın 80mmHg  altında olması

      vKan basıncının her ölçümde 5-10mmHg’lık bir düşüş göstermesidir .

                 Ameliyat sonrasında kan basıncının düşme nedenleri

      vKas gevşeticiler , premedikasyon ilaçlarının yüksek dozda verilmesi

      vSpinal anestezi

      vKan kaybı

      vSolunumun yeterli olmaması

      vKanın periferde göllenmesi

                Nabız

      vBradikardi :Kullanılan anestetik ilaçlar nedeniyle gelişir.

      vTaşikardi :Kan kaybı, kardiyak aritmiler, yüksek ateş, atelektazi, anksiyete, oksijen azlığı, pnömoni , Nitrous oxide’in kullanımı nedeniyle gelişir.

      vİrregular nabız : Kardiyovaskuler sorun ve anestetik olarak kullanılan Cyclopropane nedeniyle gelişir.

               Doktora bildirilmesi gereken solunum sorunları :

      ·      Hızlı ve zor solunum :Anoksi ,şok ve oksijen azlığı nedeniyle görülür.

      ·      Yüzeysel yavaş solunum : Solunum sistemi depresyonu nedeniyle gelişebilir .

      ·      Hastanın boyun,diyafram kasını kullandığı yüzeyel ve zor solunum : Anesteziye bağlı interkostal kasların paralizisi nedeniyle gelişebilir.

       

      2.Solunum sistemi fonksiyonu sürdürmek

                Hastanın solunum fonksiyonunun yeterli olabilmesi , ameliyat sırası ve sonrasında solunum yollarının açık ve temiz olmasına bağlıdır .

               Hasta ayılma ünitesine alınır alınmaz hemşire , solunum obstruksiyonu ve hipoventilasyon yönünden gözlemelidir .

               Solunum Obstruksiyonu Nedenleri

      ·      Boğazda mukus toplanması

      ·      Mukus ya da kusmuğun aspire edilmesi

      ·      Yutma refleksinin kaybı

      ·      Çene ve dil kaslarının gevşemesiyle dililn geriye kayması

      ·      Laringospazm

      ·      Bronkospazm

               Hipoventilasyon Nedenleri

      vİlaçlar

      vAğrı

      vKronik akciğer hastalığı

      vŞişmanlık

             Solunum Fonksiyonunun Yeterli Olmadığını Gösteren Belirtiler

      vHuzursuzluk

      vHızlı ,ipliksi nabız (erken belirti)

      vHava açlığı

      vBulantı

      vEndişe ve şaşkınlık

      vSiyanoz (geç belirti)

      vHorlama

      vWheezing

      vLarengeal stridor

       

           Ameliyat Sonrası Erken Dönemde Solunum Fonksiyonunu Geliştirmek İçin Yapılması Gerekenler

      ·      Hastaya ,dilin geri kayıp solunum yolunu kapamasını önleyecek uyggun pozisyon verilmeli

      ·      Doktor istemi doğrultusunda oksijen tedavisine başlanmalı

      ·      Suctionla hastanın ağız, ve farenksindeki sekresyonlar temizlenmeli

      ·      Derin solunum için kullanılan araçlar varsa bunların nasıl kullanılacağı hastaya açıklanmalı

      ·      Bird gibi mekanik respiratörler kullanılır. Bu aletler solunum hız ve derinliğini kontrol etme özelliğine sahiptir.

               Solunuma ilişkin komplikasyonlar genellikle ilk 48 saatte gelişir  .

            Solunuma ilişkin komplikasyonların gelişme nedenleri

      vAmeliyat öncesinde tedavi  edilmemiş solunum sistemi enfeksiyonunun olması

      vAmeliyat öncesinde tedavi  edilmemiş solunum sistemi hastalığının bulunması

      vSolunum yollarındaki sekresyonların artması

      vKusmuğun aspire edilmesi

      vSigara içme alışkanlığının bulunması

      vUzun süren ameliyatlarda hastanın uzun süre hareketsiz kalması

      v Anestetik ve  narkotik ilaçların etkisiyle yeterince öksürüp,sekresyonların atılamaması

      vAmeliyatta akciğerin kollabe olması

      vAmeliyattan sonra aşırı ağrı nedeniyle, yeterince öksürülememesi ve derin solunum yapılamaması

      vİnsizyon yerine bağlı olarak hastanın derin solunum yapmaktan kaçınması ve öksürmemesi

      vHastanın ileri yaşta olması ya da beden direncinin düşük olması

      vAmeliyattan sonra uzun süre hareketsiz kalınmasına bağlı olarak mukusun yeterince atılamaması

                Solunum Komplikasyonlarında Acilen Yapılması Gerekenler

          Airway yerleştirilerek ,dilin solunum yolunu kapamasını önlemek ya da endotracheal tüp yerleştirilerek açık hava yolu sağlamak

          Maske ,kateter ya da endotracheal tüp yoluyla oksijen vermek

          Solunum yolu obstriksiyonu varsa aralıklı pozitif basınçlı(IPPB) uygulamak

          İlaç vermek (antibiyotikler,ekspekteronlar, bronkodilatatörler)

          Solunum yolu tamamen tıkalıysa ve endotracheal tüp uygulanamıyorsa , tracheostomi açmak

      Solunum Komplikasyonlarının Gelişmesini Önlemeye Yönelik Hemşirelik Uygulamaları

      vAmeliyat öncesinde hastaya derin solunum ve öksürük egzersizlerini öğretmek

      vAmeliyat sonrasında hastaya derin solunum ve öksürük egzersizlerini yapmasını sağlamak

      vHastanın çıkardığı balgamı kontrol etmek

      vHastanın yeterli sıvı almasını sağlamak

      vHastayı mümkün olan en erken dönemde mobilize etmek

      vAğrı için narkotik ilaçlar veriliyorsa, hastayı solunum depresyonu yönünden izlemek

      vSolunum enfeksiyonu yönünden , hastayı yakından izlemek ve enfeksiyon belirtileri varsa durumu doktora bildirmek

      3.Yeterli beslenme ve boşaltımı sağlamak

                Normal  diyet gastrointestinal sistem fonksiyonlarının kısa sürede normale dönmesini sağlar ve hasta üzerinde olumlu psikolojik etki sağlar.

               Ameliyat nedeniyle gelişen negatif nitrojen dengesinin,kısa sürede düzeltilmesi için diyet önemlidir .

               Hastanın ameliyattan sonra normal diyet almaya başlama zamanını , doktor hastaya verilen anesteziyi, uygulanan ameliyatı ve hastanın gastrointestinal sistem fonksiyonlarını dikkate alarak belirler.

           Ameliyattan sonraki ilk 24-36 saaatlik sürede ;Hastaların bulantısı vardır.Bu dönemde hastalar limonlu çay , meyva suyu ve çorba içebilirler .

                36 saat sonra hasta az posalı ya da normal diyet alabilir .

                Ameliyattan sonra hastanın bağırsak hareketleri değerlendirilir.

      4. Sıvı-elektrolit dengesini sürdürmek

               Ameliyat  sonrasında sıvı elektrolit dengesizliği; hastada metabolik yıkım ürünlerinin birikmesine ,nörolojik ve kardiyak sorunların gelişmesine , bedendeki sıvı miktarının az ya da fazla olmasından kaynaklanan sorunların gelişmesine neden olabilir. 

              Ameliyattan sonraki ilk 2 ile 5 günde;

      vBedende sodyum ve su tutulumu vardır .

      vPotasyum kaybı vardır .

      vEkstrasellüler sıvı hacmi artmıştır.

      vİdrar miktarı azalmıştır .

              Ameliyattan sonraki ilk 5 ile 7. günde;

      ·      Stres tepkisinin etkisi geçer .

      ·      Sodyum ve potasyum değerleri normale döner .

      ·      İdrar miktarı artar .

      ·      Ekstrasellüler sıvı hacmi normale döner.

       

                  Sıvı-elektrolit tedavisinin amacı

      vYeterli sıvı vererek , ekstrasellüler sıvı ve kan hacmini korumak

      vKonjestif kalp yetmezliği ve pulmoner ödeme yol açabilecek aşırı sıvı yüklenmesini önlemek

                  Sıvı-elektrolit tedavisinin sürdürülmesine yönelik hemşirelik uygulamaları

      ·      Hastanın aldığı-çıkardığı takibinin yapılması

      ·      Normal olmayan laboratuvar bulgularının doktora bildirilmesi

      ·      Sıvı-elektrolit dengesizliği belirti ve bulgularının izlenmesi

      ·      Bedene yerleştirilmiş olan tüplerin uygun şekilde irrige edilmesi

      ·      Solunum asidozunu önlemek için hastaya derin solunum ve öksürük egzersizlerinin yaptırılması

      ·      Bağırsak hareketleri başladığında uygun sıvıların ağız yoluyla verilmesi

      5.Renal fonksiyonu sürdürmek

                Ameliyat sonrası erken dönemde , ADH ve Aldosteron miktarının artmasına bağlı olarak bedende sodyum ve su tutulacağından sıvılar dikkatli verilmelidir .

                Hastanın aldığı ve çıkardığı izlemi ameliyattan sonra en az 48 saat yapılmalıdır.Sıvı alımı kısıtlanan hastalar en az 1 hafta izlenmelidir.

               Ameliyattan sonra idrar yapmama;

      vAnestezi

      vAğrı

      vKorku

      vUtanma

      vUrethral kateterin tıkanması

      vHastanın pozisyonu nedeniyle olabilir.

              Hastanın idrar yapmasına yardımcı olacak girişimler :

      vHastaya su sesi dinletilir.

      vErkek hastanın yatak kenarına dik durarak idrar yapmasına yardımcı olunur

      vKadın hastanın perineal bölgesine ılık su dökülebilir.

      vİstemde varsa ağrı kesici ilaç verilebilir

      vBu uygulamalara rağmen idrarını yapamıyorsa uretral kateter takılır .

      6.İstirahati sağlamak

                    Hastanın yeterince istirahat edebilmesi ;ameliyat sonrasında görülen ağrı, huzursuzluk, bulantı-kusma gibi sorunların giderilmesine bağlıdır .

                Ağrı : Ağrı kesici ilaçlar verilmeden önce hemşire mesane distansiyonu, sıkı alçı ve kötü pozisyon gibi hastada ağrıya neden olacak bir sorun olup olmadığını kontrol etmeli ;varsa önce sorun giderilmelidir .

                Huzursuzluk

      vAmeliyattan sonra  hastada ağrı,

      vmesane distansiyonu ,

      v abdominal distansiyon ,

      vanksiyete ,

      voksijen azlığı ,

      vkanama

      v pansumanların sıkı ve ıslak olması nedeniyle gelişebilir .

            Bulantı ve Kusmayı önlemek için

      vAğız bakımı verilir.

      vHastanın yüzüne soğuk kompres uygulanabilirAnti-emetik ilaçlar verilebilir.

      7.Yara İyileşmesini Sağlamak

               Yara iyileşmesini sağlamada ameliyat sırasında ve sonrasında asepsi ilkelerine kesin bir şekilde uyulması en önemli faktördür .

              Yara İyileşmesini Sağlamaya yönelik bakım

         Yaranın sürekli izlenmesini

         Uygun yara bakımını kapsar.

      8.Hareketi Sağlamak

          Uzun süre hareketsiz kalanlarda ;

      ·      Solunum problemleri

      ·      Dolaşım problemleri

      ·      Osteoporoz

      ·      İdrar retansiyonu

      ·      Böbrek taşları

      ·      Negatif nitrojen dengesi gelişir .

       

              Hareketsizliğe bağlı gelişebilecek problemleri önlemek için ;

      vDerin solunum ,öksürük

      vYatak içinde dönme

      vEkstremite egzersizleri yaptırılmalıdır

      vErken dönemde hasta ayağa kalkması için desteklenmeli

      9.Psikolojik Destek Sağlamak

                  Ameliyatın anlamı herkes için farklıdır . Bu farklılığın bilinmesi , hasta ve ailesine uygun psikolojik desteğin sağlanmasına yardımcı olur .

      10.Komplikasyonları Önlemek

                Ameliyat ne kadar küçük olursa olsun, her zaman komplikasyon gelişme tehlikesi vardır .

               Ameliyat sonrasında en sık görülen komplikasyon ŞOK’tur.

      Şokun Nedenleri

      vKanama

      vSepsis

      vKardiyak arrest

      vMiyokard infarktüsü

      vİlaç alerjisi

      vTransfüzyon reaksiyonu

      vPulmoner emboli

      vAdrenal yetmezlik

            Tromboflebit :Ameliyattan 7-14 gün sonra ortaya çıkar.

               Ameliyattan sonra hastaya bacak egzersizlerinin yaptırılması, varis çorabı giydirilmesi ya da elastik bandaj  uygulanması ve hastanın erken dönemde ayağa kaldırılmasıyla önlenebilir.

                

       

                  Yara Enfeksiyonu:İnflamatuar reaksiyon, ameliyattan 36-48 saat sonra başlarsa da genellikle ameliyattan sonraki 5. günde ortaya çıkar .

                  Yara Enfeksiyonunun gelişmesinde rol oynayan başlıca faktörler

      ·      Şimanlık –zayıflık

      ·      Yaşlılık

      ·      Uzun süren komplikasyonlu ameliyatlar

      ·      Steroid, radyasyon ve anti kanser ilaçlarla tedavi

      ·      Diyabetes mellitus gibi diğer hastalıklar

      ·      Asepsi ilkelerine uyulmaması

      Yara Açılması ve Eviserasyon

      vYara Açılması : Ameliyat yarasının birleşim yerinde bir açıklık olmasıdır .

      v Eviserasyon :  Beden içindeki organın insizyon yerinden dışarı çıkmasıdır .

            Yara Açılması ve Eviserasyonda Hemşirenin Yapması Gerekenler

      vHastaya doktorun geleceği  söylenir

      vYardım istemeli ve durumu cerraha bildirmeli

      vHastanın yanından ayrılmamalı

      vYara yerinden çıkan bağırsakların üstünü steril serum fizyolojikle ıslatılmış ,steril kompreslerle örtmeli

      vHastaya semi-fowler pozisyonu vermeli

      vHastanın yaşam bulgularını ölçmeli

      vIV. Sıvı  malzemelerini,gastrik tüp ve suctionu hazır bulundurmalı

      vHastayı ameliyat için hazır bulundurmalı

            Paralitik İleus : Bağırsak hareketlerinin durmasıdır . 

        NEDENLERİ :

      vAnestezi

      vAmeliyat sırasında batın içindeki organların ellenilmesi

      vSıvı-elektrolit dengesizlikleri

      vAmeliyat yarasının enfekte olması

      BELİRTİLERİ :

      vBağırsak seslerinin olmayışı

      vHastanın gaz ve dışkı çıkaramaması

      TEDAVİSİ:

      vHastaya nazogastrik ya da intestinal tüp yerleştirilip suctiona bağlanır .

      vIV. Mayi takılır.Elektrolit dengesizliği varsa tedavi edilir .

      Hastanın Taburcu Edilmesi

               Ameliyattan sonra klinikte kalış süresi ;

      ·      Hastanın ameliyat öncesi fizyolojik ve  psikolojik durumuna

      ·      Ameliyatın büyüklüğüne

      ·      Ameliyat sonrası komplikasyon gelişip gelişmemesine bağlıdır

      Cevapla

      E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

      *

      Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

      Free WordPress Themes - Download High-quality Templates